هتل اروپا در كوى ايروان هتل بسيار معروفى است . سالن انتظار و چايخانه‌ى آن اين امتياز را دارد كه محل ملاقات و وعده‌گاه دايمى فرانسوىها و آلمانىهاى مقيم تفليس است و در آنجا از بركت آيين و معجزه‌ى گامبرينوس « 1 » ، كينه‌ى ديرينه ملى خود را فراموش مىكنند . مىگويند هتل قفقاز اتاق‌هاى راحت‌تر و گران‌ترى دارد . مالك آن ، آقاى دولالاند « 2 » ، كه بيش‌تر به نام هكتور « 3 » معروف است هنوز هم گوشه و كنايه‌يى كه آقاى دوتيلمان « 4 » در سفرنامه‌اش به او زده و او را « آشپزباشى » ناميده است ، فراموش نكرده است . صفت آشپزباشى درباره‌ى وى كمى تند است ، اما يك صورت حساب نهصد روبلى براى اقامت سه نفر به مدت يك هفته ، اندكى تلافى و قلقلك به دنبال دارد . هتل لندن دورترين و در عين حال مطلوب‌ترين هتل‌ها است . در سايه‌ى ميدان مجاور آن و هواى خنك و مطبوع باغش كه طبقه طبقه تا كنار رود كر امتداد دارد ، جاى بسيار دنج و زيبايى محسوب مىشود . اين هتل محل اقامت و رفت و آمد اعيان و طبقات بالاى جامعه‌ى روسى و گرجى است و همچنين كم و بيش يكى از كافه‌هاى تفليس به نام كافه‌ى انگليسى هم اين وضع را دارد ، ولى اين امر مانع از آن نيست كه آقا و خانم كنت [ گردانندگان آن كافه ] از ابزار لطف و خوشرويى نسبت به جهانگردان ناچيز دريغ ورزند . در چند قدمى هتل لندن ، در آن سوى پل بزرگ ، مجسمه‌ى برنزى بزرگى از سردار وورنتسف - كه نامش در قفقاز نيز به اندازه‌ى كريمه محبوب و معروف است - برپا كرده‌اند . اين پل كه پل وورنتسف ناميده مىشود ، شهر و حومه را به هم متصل مىكند و در حومه‌ى شهر بيش‌تر مهاجرانى از اهالى وورتمبرگ « 5 » سكونت دارند كه به خاطر اعتقادات مذهبىشان مورد آزار و شكنجه قرار گرفته و در حدود شصت سال پيش از شهر و ديار خود رانده شده‌اند و خانه‌هاى قشنگى كه اغلب داراى باغچه‌هاى زيبايى هم هستند به اخلاف آن مهاجران تعلق دارند و در فرسنگ‌ها راه ، دور از كناره‌ى رودخانه‌ى

--> ( 1 ) . Gambrinus : به موجب افسانه‌يى بلژيكى ، گامبرينوس پادشاهى بود كه در عصر شارلمانى مىزيست و هنر آبجوسازى از اخترعات او است . با اين توضيح معجزه‌ى گامبرينوس براى خواننده صاحب ذوق معلوم است و بىدليل نيست كه حافظ آسمانى ما مىگويد : اين خرد خام به ميخانه بر * تا مى لعل آوردش خون به جوش ، م . ( 2 ) . Delalande ( 3 ) . Hector ( 4 ) . de Thielmann : نويسنده در فصل اول درباره‌ى اين جهانگرد آلمانى و كتاب زيبايش ، توضيحات كافى داده است . م . ( 5 ) . Wurtemberg : يكى از ايالات قديمى واقع در جنوب غربى آلمان . م .